Hoe meet je de AI-zichtbaarheid van je merk? Methode, score en valkuilen

AI-zichtbaarheid meet je door een vaste set commerciële prompts in schone sessies te draaien op ChatGPT, Gemini, Perplexity en Google AI Mode. Per antwoord leg je vast of je merk wordt genoemd, op welke positie, en welke bronnen worden geciteerd. Daaruit bereken je mention rate, citation share en share of voice. Eén meting is een momentopname; pas na herhaalde metingen met dezelfde promptset zie je een trend.

TL;DR

• Een meting bestaat uit vier vaste onderdelen: promptset, schone sessies, logging van antwoord en bronnen, en een scoreformule.
• Platforms verschillen sterk: ChatGPT citeert gemiddeld 15 bronnen per antwoord, Gemini 3 (Semrush, juni 2026). Eén platform meten zegt weinig over de andere.
• Een merk kan genoemd worden zonder dat de eigen website wordt geciteerd. Meet mentions en citations daarom apart.
• In onze eigen baseline van 125 metingen kwam 0,4% van de 714 citaties van het eigen domein van het merk; app stores, Reddit en YouTube leverden samen 43%.
• Rapporteer pas een trend na minimaal twee metingen met dezelfde promptset; antwoorden wisselen per dag.

Kernfeiten

Wat is AI-zichtbaarheid?

AI-zichtbaarheid is de mate waarin een merk voorkomt in de antwoorden van generatieve AI-zoekmachines zoals ChatGPT, Google Gemini, Perplexity en Google AI Mode. Het omvat twee dingen: of het merk wordt genoemd (mention) en of de website van het merk als bron wordt gebruikt (citation). Beide tel je per prompt, per platform en per meetmoment.

Het verschil met klassieke SEO zit in de uitkomst. Bij Google-zoekresultaten meet je een positie op een lijst. Bij een AI-antwoord is er geen lijst: het model schrijft één tekst en kiest daarin enkele merken en bronnen. Je meet dus niet "op welke plek sta ik", maar "in welk deel van de antwoorden kom ik voor, en waar haalt het model dat vandaan".

Waarom zou je AI-zichtbaarheid nu meten?

Omdat een groot deel van je doelgroep al via AI zoekt en vergelijkt, en je zonder meting niet weet of je daarin voorkomt. Volgens de AI Monitor van Newcom (veldwerk maart 2026, 2.504 respondenten) gebruiken circa 7,2 miljoen Nederlanders AI in het dagelijks leven, en 2,5 miljoen bijna dagelijks. Een jaar eerder was dat ongeveer 5 miljoen.

De tweede reden is Google zelf. Sinds 8 oktober 2025 is AI Mode in Nederland beschikbaar, in het Nederlands, als tabblad in Google Zoeken en in de Google-app (Google Nederland-blog, 8 okt 2025). AI Overviews staan al sinds 20 mei 2025 in het Nederlands boven de reguliere resultaten.

De derde reden is dat zichtbaarheid per platform verschilt. In de Semrush AI Visibility Index (126 miljoen Amerikaanse prompts, januari–april 2026) haalden slechts 36 merken wereldwijd elke maand op alle vier de platforms een top-100-positie. Sterk scoren op ChatGPT zegt weinig over Gemini. Dat kun je alleen zien als je meerdere platforms meet.

SEO-bureau of GEO-bureau: wat is het verschil?

Een SEO-bureau optimaliseert voor een positie in een lijst met zoekresultaten; een GEO-bureau (generative engine optimization) optimaliseert voor vermelding en citatie in een gegenereerd antwoord. De technische basis overlapt grotendeels: een crawlbare site, duidelijke informatie over het bedrijf, content die een vraag direct beantwoordt. Het verschil zit in de meting en in de bronnen.

Bij SEO meet je rankings en klikken. Bij GEO meet je per prompt en per platform of je genoemd wordt en welke bronnen het model gebruikt. Die bronnen staan vaak buiten je eigen site, zoals vergelijkingslijsten, vakmedia, fora en app stores. Een bureau dat alleen je website optimaliseert, mist daarmee het grootste deel van het werk. Vraag een bureau daarom altijd hoe het meet en of je de ruwe antwoorden kunt inzien.

Hoe werkt een AI-zichtbaarheidsmeting in vijf stappen?

Een meting bestaat uit scoping, een vaste promptset, runs in schone sessies, logging van elk antwoord met zijn bronnen, en een berekening. Dezelfde vijf stappen herhaal je bij elke hermeting. Wat je verandert tussen twee metingen is je optimalisatie, nooit de promptset of de instellingen.

1. Scoping. Bepaal doelgroep, kernproducten, markt (taal, land) en de concurrenten waartegen je wilt afzetten. Kies de onderwerpen waarin je genoemd wílt worden.
2. Promptset. Formuleer 10 tot 30 prompts zoals een koper ze echt stelt, verdeeld over informatief, vergelijkend, transactioneel en probleemgericht. Leg ze vast en wijzig ze niet meer.
3. Runs in schone sessies. Draai elke prompt op elk platform zonder geschiedenis of personalisatie: ChatGPT in Temporary Chat met zoeken aan, Perplexity in een Incognito Thread, Gemini in Temporary Chat, Google AI Mode en AI Overviews in een schone of incognito browser. Dit zijn de instellingen van onze meetmethode.
4. Logging. Sla per run het volledige antwoord op, alle geciteerde URL's met domein, de positie van je merk in de tekst, de genoemde concurrenten, het sentiment en de datum.
5. Berekening. Bereken mention rate, citation share en share of voice per platform en in totaal. Bewaar de ruwe data zodat elke score terug te leiden is naar het antwoord waaruit hij komt.

Welke prompts gebruik je voor een baseline?

Gebruik prompts die een koper stelt vlak voor of tijdens een keuze, niet prompts waarin je merknaam al staat. Een merkprompt ("wat is FoundByAI") meet herkenning, geen zichtbaarheid. Een categorieprompt ("welk bureau helpt met zichtbaarheid in ChatGPT") meet of het model je uit zichzelf noemt. Dat laatste is wat je wilt weten.

Verdeel de set over vier typen. Informatief: "hoe werkt …". Vergelijkend: "X of Y voor …". Transactioneel: "beste … voor een MKB-bedrijf". Probleemgericht: "mijn … werkt niet, wat nu". Schrijf ze in de taal van je markt. Voor een Nederlandse dienstverlener zijn dat Nederlandse prompts; Engelstalige prompts geven vaak Engelstalige bronnen en een ander concurrentieveld.

Tien prompts volstaan voor een eerste beeld, dertig voor een betrouwbare baseline. Bij minder dan tien prompts per platform is één extra vermelding al een sprong van tien procentpunt. Dat voelt als groei, maar is ruis.

Hoe bereken je een AI Visibility Score?

Een AI Visibility Score is het aandeel runs waarin je merk wordt genoemd, eventueel gewogen naar positie en platform. De eenvoudigste versie is de mention rate: het aantal runs met een vermelding gedeeld door het totaal aantal runs. Daarnaast houd je citation share en share of voice apart bij, omdat ze verschillende vragen beantwoorden.

De drie formules die wij gebruiken:

• Mention rate = runs met merkvermelding ÷ totaal aantal runs
• Citation share = geciteerde URL's op eigen domein ÷ alle geciteerde URL's
• Share of voice = vermeldingen eigen merk ÷ (vermeldingen eigen merk + vermeldingen concurrenten)

Rekenvoorbeeld uit onze eigen baseline voor een consumenten-app in de VS (9 mei 2026): 22 prompts, 5 platforms, 125 runs. Het merk werd in 7 runs genoemd: mention rate 5,6%. Van de 714 geciteerde URL's wezen er 3 naar het eigen domein: citation share 0,4%. De grootste concurrent haalde 25 eigen citaties, ruim acht keer zoveel.

Wil je positie en nauwkeurigheid meewegen, gebruik dan een vaste rubriek per run. Wij scoren vier onderdelen: vermelding (0 = niet genoemd, 1 = zijdelings, 2 = expliciet aanbevolen), positie (0 = buiten top 3, 1 = in top 3, 2 = als eerste), eigen citatie (0/1) en juistheid van de beschrijving (0/1). Dat geeft maximaal 6 punten per run; de AI Visibility Score is het gemiddelde percentage over alle runs. Publiceer de rubriek bij de score, anders is het getal niet te vergelijken met andere metingen.

Hoe verschillen ChatGPT, Gemini, Perplexity en Google AI Mode?

De platforms verschillen in het aantal bronnen per antwoord, in de bronnenmix en in hoe vaak ze een merk überhaupt noemen. Semrush mat in de 2026 AI Visibility Index gemiddeld 15 bronnen per ChatGPT-antwoord tegenover 3 per Gemini-antwoord, uit een kleinere pool met onder meer Wikipedia, Reddit en YouTube (Semrush, 26 jun 2026).

In onze eigen baseline zagen we hetzelfde patroon, maar dan per merk. De mention rate van dezelfde app liep uiteen van 18,2% op Google AI Mode en 9,1% op AI Overviews tot 2,4% op Perplexity en 0% op ChatGPT en Gemini. Google's AI-functies leunen zwaar op app stores; de pure chatmodellen deden dat niet.

De bronnenmix uit diezelfde 714 citaties:

Dit is één merk, één categorie, één markt en één meetdag. De verhoudingen verschillen per branche; in B2B-dienstverlening zien we meer vakmedia, vergelijkingssites en bureaulijsten en minder app stores. De les is wel algemeen: de bronnen die AI gebruikt, staan grotendeels buiten je eigen website.

Waarom wordt een merk genoemd zonder dat de website wordt geciteerd?

Omdat het model zijn kennis over je merk uit andere bronnen haalt dan je eigen site: reviews, fora, vergelijkingsartikelen, app stores en Wikipedia. Semrush rapporteert dat op Gemini de overlap tussen genoemde merken en geciteerde domeinen zo laag kan zijn als 30% (Semrush, 26 jun 2026). Het merk komt dan voor in het antwoord, de bron is iemand anders.

Voor de meting betekent dit dat mention rate en citation share twee aparte getallen zijn. Een hoge mention rate met lage citation share zegt: het model kent je, maar vertrouwt op derden voor de feiten. Dat is een risico (de derden kunnen verouderd of onjuist zijn) en een kans (die derden kun je zelf voeden met juiste, actuele informatie).

Zelf meten, een tool, of een bureau?

Zelf meten werkt voor een eerste indruk met tien prompts, tools werken voor doorlopende monitoring op schaal, en een bureau is zinvol als je de meting direct wilt vertalen naar optimalisaties. De drie sluiten elkaar niet uit. Veel bedrijven beginnen handmatig, kopen daarna een tool en huren pas hulp in als de score niet beweegt.

Een eenvoudige beslisregel. Heb je minder dan tien commerciële prompts en wil je alleen weten of je voorkomt? Meet zelf. Heb je meerdere markten of producten en wil je maandelijks volgen? Neem een tool. Weet je al dat je nauwelijks voorkomt en wil je dat binnen een kwartaal veranderen? Laat een baseline doen en koppel daar optimalisaties aan.

Welke fouten maken bedrijven bij het meten?

De meest voorkomende fouten zijn meten in een ingelogde sessie, te weinig prompts gebruiken, één meting als trend rapporteren en alleen ChatGPT meten. Elk van deze fouten maakt de score onbruikbaar voor een voor-en-nameting, omdat je het verschil niet meer aan je optimalisaties kunt toeschrijven.

• Ingelogde of hergebruikte sessies. ChatGPT en Gemini gebruiken geheugen en eerdere chats. Wie vaak naar zijn eigen merk vraagt, krijgt het vaker terug. Gebruik Temporary Chat of incognito.
• Te kleine set. Bij vijf prompts is elke vermelding 20 procentpunt. Gebruik minimaal tien per platform, liever dertig.
• Eén meting als trend. AI-antwoorden variëren per dag en soms per run. Rapporteer een verandering pas als die bij twee opeenvolgende metingen zichtbaar is.
• Alleen ChatGPT. Onze baseline liet 0% op ChatGPT en 18,2% op Google AI Mode zien voor hetzelfde merk. Wie één platform meet, trekt de verkeerde conclusie.
• Promptset aanpassen tussen metingen. Een nieuwe formulering is een nieuwe meting. Voeg prompts toe als aparte set, vervang de oude niet.
• Engelstalige aannames op de Nederlandse markt. Internationale studies gebruiken Amerikaanse prompts. Nederlandse prompts leveren andere bronnen (Tweakers, Kieskeurig, vakmedia) en andere concurrenten op.

Wat doe je na de baseline?

Na de baseline bepaal je per prompt waar het gat zit: niet genoemd, wel genoemd maar niet geciteerd, of genoemd met onjuiste informatie. Elk gat vraagt om een andere ingreep. De bronanalyse laat zien welke domeinen het model vertrouwt; dat zijn de plekken waar je informatie moet verbeteren of toevoegen.

In de Boomit-case leidden 47 optimalisaties op de eigen website, Reddit, Medium, YouTube en de app stores tot een AI Visibility Score van 7,3% naar 13,3%. De geoptimaliseerde prompts stegen 96%, de niet-geoptimaliseerde daalden 2%. Dat laatste getal is belangrijk: het is de controlegroep die aantoont dat de stijging niet uit algemene volatiliteit kwam.

Hermeet met dezelfde promptset na vier tot acht weken en daarna maandelijks. Wil je weten waar jouw merk nu staat? Een baseline-meting is de eerste stap van elk traject bij FoundByAI; plan een gesprek en we laten zien hoe de meting er voor jouw markt uitziet.

Veelgestelde vragen

Hoe weet ik of ChatGPT mijn bedrijf noemt? Open een Temporary Chat met zoeken ingeschakeld en stel tien vragen die een klant zou stellen zonder je merknaam te noemen. Noteer per antwoord of je bedrijf voorkomt en welke bronnen eronder staan. Herhaal dit op Gemini, Perplexity en Google AI Mode. Doe dit minimaal twee keer met een week ertussen voordat je conclusies trekt.

Wat kost het meten van AI-zichtbaarheid? Zelf meten kost vooral tijd: reken op twee tot vier uur per tien prompts op vier platforms. Een eenmalige baseline door een Nederlands bureau ligt volgens Timmermans Media (21 sep 2026) tussen €500 en €1.200; doorlopende trajecten tussen €750 en €3.500 per maand. Tools rekenen een maandabonnement; prijzen verschillen per leverancier en wijzigen regelmatig. Bij FoundByAI zit de baseline in elk pakket.

Hoeveel prompts heb ik nodig voor een betrouwbare meting? Tien prompts per platform geven een eerste indruk, dertig een bruikbare baseline. Bij minder dan tien is elke vermelding al een sprong van tien procentpunt of meer, waardoor je ruis als groei kunt aanzien. Verdeel de prompts over informatieve, vergelijkende, transactionele en probleemgerichte vragen.

Is Google AI Mode al beschikbaar in Nederland? Ja. Google kondigde op 8 oktober 2025 aan dat AI Mode in Nederland en in het Nederlands beschikbaar is, als tabblad in Google Zoeken en in de Google-app. AI Overviews, de AI-samenvatting boven de reguliere resultaten, zijn sinds 20 mei 2025 in het Nederlands beschikbaar. Beide horen in een meting thuis.

Hoe vaak moet ik opnieuw meten? Hermeet vier tot acht weken na je eerste optimalisaties en daarna maandelijks met exact dezelfde promptset en instellingen. Rapporteer een verandering pas als die in twee opeenvolgende metingen zichtbaar is. Kleine verschuivingen van enkele procentpunten vallen binnen de normale variatie van AI-antwoorden.

Waarom scoort mijn merk op het ene platform wel en op het andere niet? Elk platform gebruikt een eigen bronnenpool en een eigen aantal bronnen per antwoord. Semrush mat gemiddeld 15 bronnen per ChatGPT-antwoord en 3 per Gemini-antwoord. Google's AI-functies leunen in consumentencategorieën sterk op app stores en reviews. Een merk dat daar goed staat, scoort op Google AI Mode hoger dan op ChatGPT.

Wat is het verschil tussen een mention en een citation? Een mention is een vermelding van je merknaam in de antwoordtekst. Een citation is een link naar je website als bron onder of in het antwoord. Een merk kan genoemd worden op basis van bronnen van derden zonder dat de eigen site wordt geciteerd. Meet beide apart, want ze vragen om andere optimalisaties.

Welke tools zijn er voor AI-zichtbaarheid? Bekende tools zijn Profound, Peec AI, Otterly, de Semrush AI Visibility Toolkit en Ahrefs Brand Radar. Controleer bij elke tool of de metingen in schone sessies gebeuren, welke platforms worden gedekt en of je de ruwe antwoorden kunt inzien. Een score zonder onderliggend antwoord is niet te verifiëren.

Kan ik de meting ook in het Engels doen voor de Nederlandse markt? Alleen als je klanten in het Engels zoeken. Engelstalige prompts leveren Engelstalige bronnen en internationale concurrenten op. Voor een Nederlandse dienstverlener of webshop geeft een Nederlandse promptset een ander en relevanter beeld. Meet bij een tweetalige doelgroep beide sets, maar houd ze gescheiden.

Garandeert een goede meting ook betere zichtbaarheid? Nee. Een meting laat zien waar je staat en welke bronnen het model gebruikt; de zichtbaarheid verandert pas door optimalisaties op die bronnen. Niemand kan een vermelding of citatie in een AI-antwoord garanderen, omdat de platforms hun bronkeuze niet publiceren en regelmatig wijzigen. Wel kun je het effect van elke ingreep meten met een controlegroep van niet-geoptimaliseerde prompts.